Praktische informatie

Etappes en bewegwijzering

Om van Camino de Santiago een onvergetelijke ervaring te maken, is het nodig om vooraf informatie in te winnen en om te trainen, aangezien de route een heuse persoonlijke uitdaging is. Hierna helpen we u om uw reis te plannen en geven u praktische informatie over de pelgrimsroute in Navarra.

Franse pelgrimsroute van Orreaga/Roncesvalles
Etappe 1: Van St. Jean-Pied-de-Port naar Orreaga/Roncesvalles (21 km.)
Etappe 2: Van Orrega/Roncesvalles naar Zubiri (22 km.)
Etappe 3: Van Zubiri naar Pamplona (20 km.)
Etappe 4: Van Pamplona naar Puente la Reina (19 km.)
Etappe 5: Van Puente la Reina naar Estella (19,7 km.)
Etappe 6: Van Estella naar Los Arcos (20,6 km.)
Etappe 7: Van Los Arcos naar Viana (18 km.)

Franse pelgrimsroute van Jaca
Etappe 1: Van Artieda naar Sangüesa (28 km.)
Etappe 2: Van Sangüesa naar Monreal (24,6 km.)
Etappe 3: Van Monreal naar Puente la Reina (30,4 km.)

Download het volledige document met alle etappes van de Franse pelgrimsroute in Navarra . (.pdf 6,29 mb)

Bewegwijzering

De Camino de Santiago is een goed aangegeven route, zodat de pelgrim zich alleen maar hoeft te laten leiden en te genieten van alles wat hij tijdens zijn wandeltocht tegenkomt. Hoewel de bewegwijzering ongelijk is, laat deze geen twijfel bestaan over welke weg moet worden ingeslagen.

• In het Navarrese deel van de etappe van Saint Jean de Pied de Port naar Orreaga–Roncesvalles: houten paaltjes met gele pijlen aan weerszijden van de weg.
• Aan het begin van elke etappe: informatieborden met een orthofoto die de route, het lengteprofiel en specifieke informatie over de etappe aangeeft.
• Op de punten waar de Jakobsroute autowegen kruist of daarmee samenvalt: metalen, blauw bord met het anagram van de route (een op een ster lijkende gele sint-jakobsschelp), het silhouet van een wandelaar en een witte pijl die de richting aangeeft. 50 meter voor het kruispunt: metalen borden die voor het gevaar waarschuwen.
• Op de paden: de meest voorkomende bewegwijzering zijn geel geverfde pijlen, maar aangezien de Camino de Santiago tevens een lange-afstandroute GR65 was, vindt u er ook de bij die routes behorende aanduidingen: twee dunne witte strepen en een rode.
• In de bebouwde kom: blauwe, keramische borden met het anagram, op de muren van bepaalde gebouwen op de route.
• Op moeilijke punten of als er plotseling een andere richting in moet worden geslagen: wegwijzers met datzelfde keramische borden.
• In de loop van het hele traject: pijlen van metacrylaat die de juiste, te volgen richting aanduiden.
• Niet officiële bewegwijzering: bergjes stenen en kruisen die de pelgrims onderweg hebben geplaatst.

Omhoog

Herbergen en speciale diensten

In Navarra biedt een groot aantal herbergen onderdak aan talrijke pelgrims die elk jaar door de regio reizen. In het zomerseizoen wordt dit aanbod uitgebreid met aangepaste kampen zoals dat van Orreaga/Roncesvalles. Naast de toeristische herbergen waarvoor het Decreet van de autonome regering 140/2005 van 5 december (.pdf 154 kb), geldt en die worden gecontroleerd door Toerisme, bieden sommige gemeentehuizen, parochies en andere instellingen onderdak aan pelgrims in niet-officiële pelgrimsherbergen die een symbolisch bedrag in rekening brengen bij wijze van schenking. Om gebruik van deze laatste herbergen te kunnen maken moet de pelgrimspas (credentiaal) worden getoond en degenen die de pelgrimstocht te voet maken hebben voorrang boven de rest. Download het document met herbergen (.pdf 106 kb) van de Franse pelgrimsroute in Navarra waar u interessante gegevens kunt raadplegen zoals adressen, telefoonnummers, prijzen, diensten, openingstijden...

Eveneens zijn er andere accommodaties langs de pelgrimsroute zoals meerpersoonskamers op campings, in hotels, etc. Ga naar de zoekmachine van accommdaties langs de Camino de Santiago.

Omhoog

Hoe komt u in Orreaga/Roncesvalles?

De Camino de Santiago kan vanaf elk punt van de route worden gestart, maar de meeste pelgrims beginnen in Orreaga/Roncesvalles. Deze plaats is bereikbaar met de bus, taxi of met een huurauto.

De busmaatschappij Artieda legt elke middag, behalve op zon- en feestdagen, het traject Pamplona-Orreaga/Roncesvalles af. Er wordt een toeslag van 6€ per fiets in rekening gebracht.

Información sobre transportes

Traject	Tijden	Duur van het traject	Bedrijf	Prijs
Pamplona – Orreaga/Roncesvalles	Van maandag t/m vrijdag om 18:00u / Zaterdagen, om 16:00u	1 uur en 10 minuten	Artieda: Tel.948 30 02 87	6,00€

Een andere mogelijkheid is een taxi nemen (gemiddelde prijs 50€) of een auto huren. Download de complete lijst met taxi's (.pdf 59 kb) en autoverhuurbedrijven (.pdf 57 Kb).

Pelgrimstaxi

Dit is een service voor pelgrims die in Pamplona aankomen en naar Orreaga/Roncesvalles o Saint Jean Pied de Port moeten reizen. U beschikt over meer informatie op de website van Tele Taxi San Fermín.

Als u informatie wilt over hoe u Navarra bereikt en hoe u zich in de regio kunt verplaatsen, klik dan hier .

Omhoog

De pelgrimspas en de Compostela

Wat is de pelgrimspas (credentiaal) en hoe kunt u hem bemachtigen?

De pelgrimspas is een officieel document dat de pelgrim identificeert. Hierin staan de persoonlijke gegevens, kaarten van de Camino de Santiago en vakjes waarin de stempels worden gezet van de plaatsen die de pelgrim aandoet en de datum. Deze pas is noodzakelijk om onderdak te krijgen in de openbare herbergen en om de Compostela te verkrijgen, maar het geeft de houder ervan geen rechten.

De pelgrimspas kost ongeveer 1€ en is verkrijgbaar in de herbergen, in de collegiale kerk van Orreaga/Roncesvalles, in het aartsbisdom van Pamplona, in de verenigingen van Vrienden van de Camino de Santiago en de congregaties of toevluchtsoorden die de kerk van Santiago heeft afgevaardigd.

De Compostela

Dit is een document van de Domkapittel van Santiago waarmee wordt gecertificeerd dat de pelgrimstocht naar Santiago de Compostela is gemaakt. Het is in het Latijn geschreven. Om ervoor in aanmerking te komen, dient de op juiste wijze gestempelde pelgrimspas te worden getoond en moet minimaal 100 kilometer te voet of te paard zijn afgelegd; of 200 kilometer met de fiets.

Speciaal voor studenten

Studenten van welke universiteit ter wereld dan ook die de Camino de Santiago afleggen kunnen hun bedevaart accrediteren door hun pelgrimspassen bij de Europese universiteiten van Santiago af te laten stempelen. De Acreditación Jacobea Universitaria (Universitaire geloofsbrief van de Camino de Santiago) bevat twee documenten:

• Universitaire pelgrimspas: zowel de leerling als de universiteit kunnen deze aanvragen via internet. De pas geeft recht op het gebruik van de pelgrimsherbergen.
• "Universitaire Compostela": certificaat dat men verkrijgt met de op juiste wijze afgestempelde pelgrimspas dat kan worden aangevraagd via internet.

Omhoog

Pelgrimsmenu

Het pelgrimsmenu bestaat over het algemeen uit twee gerechten, brood en een dessert tegen een betaalbare prijs, soms beperkt tot bepaalde tijden. De restaurants zijn niet verplicht om dit type menu aan te bieden. Om er gebruik van te kunnen maken is het noodzakelijk om aan te tonen dat men pelgrim is (te voet, met de fiets, te paard) door middel van de pelgrimspas.

Download het complete document van de restaurants (.pdf 93 kb) van de Franse pelgrimsroute in Navarra die pelgrimsmenu's aanbieden.

Omhoog

Gezondheidscentra en pelgrismsgeneeskunde

Navarra heeft een groot netwerk van gezondheidsdiensten en –centra langs de pelgrimsroute. Download de lijst met Gezondheidscentra en Dokterspraktijken van de Franse pelgrimsroute in Navarra (.pdf 93 kb).

Een aantal "medische tips voor pelgrims": voorkomen en genezen.

1. Voorkomen
   • Blaren: zorg voor goede schoenen en sokken. Ruime hydratatie. Een goed middel ter voorkoming van blaren is mentholvaseline. Breng deze aan voordat u sokken aantrekt.
   • Schuurwonden: een beschermende crème op basis van zinkoxide voorkomt schuurwonden. Ook het harde deel van de schoen met olie insmeren helpt.
   • Tendinitis of kramp: plan de etappes in overeenstemming met uw lichamelijke conditie. Warm de spieren voor vertrek op en stretch ze na elke bedevaartsdag.
   • Insectenbeten: voorkom het gebruik van geparfumeerde shampoo, zeep, crèmes en donkere kleding, want die trekken insecten aan. Gebruik middelen tegen insecten.
   • Diarree: eet geen rauw voedsel, ongeschild of ongewassen fruit, gebak gemaakt op basis van room en drink zeker geen water dat niet drinkbaar is.
   • Schuurwonden door kleding: vaseline werkt als smeermiddel zodat deze niet ontstaan.
2. Genezen
   • Hoe dient een blaar te worden verzorgd?: met een naald en draad door de huid van de blaar prikken. Beweeg de draad om het vocht uit de blaar af te voeren. Verwijder deze wanneer de blaar helemaal leeg is. Breng Betadine aan zodat de blaren sneller opdrogen. Breng, om het branderige gevoel te verlichten, een gelatinekompres aan op de lege blaar. Breng om verder te kunnen lopen een katoenen kompres tussen de sok en de voet aan.
   • Producten om schuurwonden veroorzaakt door schoenen te verlichten: Natusan, pleisters voor schuurwonden, crèmes of tweedehuidpleisters
   • Tendinitis of lichte kramp: neem een pijnstiller en breng een paar keer per dag een ontstekingsremmende zalf op de betreffende zone aan. In ernstige gevallen, een aantal dagen rusten en zelfs ontstekingsremmers nemen.
   • Insectenbeten: in de apotheek zijn producten verkrijgbraar die de jeuk verlichten en voorkomen dat er wonden ontstaan door het krabben. Daarnaast zijn er conventionele trucs die kunnen helpen: de steekwond met een stuk citroen, ui of halve knoflookteen inwrijven. Wat met water aangelengde ammoniak op een watje gebruiken om snel en efficiënt de jeuk en irritatie te stoppen.
   • Luizenbeten: was de beten met water en zeep. Jeuken ze erg, gebruik dan een kalmerende lotion op basis van ammoniak. Verkrijgbaar in apotheken. Bij onverdraagbare jeuk of huidontstekingen is het belangrijk om naar een gezondheidscentrum te gaan voor de juiste behandeling. Download de monografische folder (.pdf 55 kb).
   • Diarree: eet niets. Drink veel, zelfs preparaten op basis van water en zout.
   • Schuurwonden door kleding: breng op de wond een kompres aan dat is doordrenkt met een mengsel op basis van een beetje olie met water. Laat het de hele nacht inwerken.

Interessante link: Web van de Federatie van de Camino de Santiago

Omhoog

Transport van bagage

Om de tocht voor de pelgrim te verlichten, wijdt het bedrijf Jacotrans zich aan het vervoeren van bagage langs de gehele

Camino de Santiago voor een prijs van 7€ per persoon en dag (raadpleeg speciale tarieven voor studenten en groepen). Bij deze dienst is de reservering van een plaats, bed of kamer in de herbergen niet inbegrepen.

Daarnaast biedt het bedrijf andere aanvullende diensten:

• Verzendingen per post naar de bestemming (overgewicht bagage, souvenirs...)
• Bagagedepot tot terugkomst van de pelgrim
• Verhuur van rugzakken (3€ per dag)
• Materiaalverkoop: kleding, wandelstokken, veldflessen, regencapes, fietsonderdelen...
• Voor fietsers: montage en aflevering van de fiets op het vertrekpunt: de pelgrim hoeft op deze manier geen fiets in de trein, bus, etc. mee te nemen. Daarnaast technisch advies: bij pech geven ze advies over hoe u de fiets moet repareren of over de dichtstbij zijnde werkplaats.

U kunt contact opnemen met het bedrijf door het een e-mail te sturen: (jacotrans@jacotrans.com) of via één van de onderstaande telefoonnummers:

• Jacotrans Navarra. Tel.: +34 610 98 32 05
• Jacotrans La Rioja. Tel.: +34 636 09 92 99
• Jacotrans Burgos. Tel.: +34 650 45 15 40
• Jacotrans León. Tel.: +34 606 04 98 58

Omhoog

Websites, bibliografie, verenignigen van de Camino de Santiago en VVV-Kantoren

Voordat u begint met de Camino de Santiago is het raadzaam om gegevens te verzamelen zodat u de route beter kunt uitstippelen, de rugzak goed kunt inpakken, vragen kunt oplossen of om te weten wat de toeristische, natuurlijke en monumentale trekpleisters langs de pelgrimsroute zijn. Talrijke bronnen verschaffen monografische informatie van kwaliteit over deze eeuwenoude weg: (vertaalde) websites geven snel en gemakkelijk toegang tot deze informatie; actuele boeken met persoonlijke ervaringen en tips; verenigingen van vrienden van de Camino de Santiago en VVV-kantoren.

Aanbevolen websites

Algemene informatie over de Jakobsroute:

• www.jacobeo.net: bevat ook het laatste nieuws.
• www.caminosantiago.org: bovendien een verzameling van praktische tips.
• www.santiago-compostela.net: vertaald in 12 talen, erg illustratief. Talrijke foto's.
• www.caminosantiago.com: toeristische informatie van de Camino de Santiago.

Specifieke informatie voor pelgrims:

• www.elcaminoasantiago.com: te voet, met de fiets of te paard.
• www.caminodesantiago.consumer.es: routes, herbergen, wandel- en fietskaarten en -gidsen om te printen.

Franse pelgrimsroute, vertakkingen en andere routes:

• www.mundicamino.com: met alle bestaande routes. Mogelijkheid om on line te kopen.
• www.infocamino.com: deze website is gericht op de aftakkingen van de Franse pelgrimsroutes (gastronomie, legendes en verhalen).
• www.todosloscaminosdesantiago.com: bevat alle aspecten van de Camino de Santiago.
• www.jacajacobea.com: actuele informatie over de Aragonese route.
• www.gronze.com: bevat gegevens over alle hoofdwegen en talrijke tips en praktische informatie voor wandelende pelgrims.

De Camino voor personen met een handicap:

• www.ibermutuamur.es/camino_santiago

Bibliografie

Er zijn ontelbaar veel monografische boeken en gidsen geschreven: sommige helpen bij de pelgrimstocht, anderen richten zich op kunstuitingen, op legendes, de gastronomie, etc. Gezien het feit dat de Camino continu in ontwikkeling is, er steeds verbeteringen aan de weg worden aangebracht, diensten worden uitgebreid, enz., is het van belang om altijd de recentste edities te raadplegen. Wanneer u gaat wandelen, zal het u van pas komen om een lichte gids of een kaart met informatie mee te nemen.

Praktische gidsen

• Guía práctica del Peregrino (Praktische gids voor de pelgrim)
  Uitgeverij: Everest. (2010)
  Auteur: José María Anguita.
• El Camino de Santiago a Pie (De Camino de Santiago te voet)
  Editorial El País-Aguilar. Paco Nadal.
  Geactualiseerd en herzien in 2010.
  Groot aantal gegevens, anekdotes en bijzondere verhalen. Ook actueel en van kracht voor fietsers.
• Guía del Camino de Santiago a pie (Gids van de Camino de Santiago te voet)
  Ediciones Tutor, S.A.-Madrid. 6de uitgave
  Auteur: José Manuel Somavilla.
• El Camino de Santiago (De Camino de Santiago)
  Guía Ecos. (2010).
  Geactualiseerde gids van de Camino de Santiago.
• El Camino de Santiago para peregrinos (De Camino de Santiago voor pelgrims)
  Editorial Anaya.
  Geactualiseerde uitgave in 2010.
  Auteur: Antón Pombo.
• El Camino de Santiago en tu mochila (De Camino de Santiago in je rugzak)
  Editorial Anaya.
  Geactualiseerde uitgave in 2010.
  Nuttig voor wandel- en fietstocht. Deze gids heeft praktische, uitneembare kaarten, ideaal om tijdens de tocht mee te nemen in de kaartdrager.
• Guía azul Trotamundos (Trotter reisgids)
  Editorial Anaya.
  Bevat praktische informatie over alles wat nodig is voor de pelgrimstocht.
• Michelingids van de Camino de Santiago.
  Uitgeverij Michelin. 2010.
  Bevat kaarten en profielen van de etappes.

Algemene boeken

• Camino de Santiago.
  Uitgeverij: GR.U.P.O.
  Auteur: Luis Agromayor.
• Los Caminos a Compostela. El arte de la peregrinación. (De pelgrimsroutes naar Santiago de Compostela. De pelgrimskunst)
  Auteur: Ramón Izquierdo (2004).
• El Peregrino de Compostela. Diario de un mago. (De pelgrim van Santiago de Compostela. Dagboek van een magiër)
  Editorial Planeta. 1989.
  Auteur: Paulo Coelho.

Bijzondere boeken

• Codex Calixtinus. Middeleeuwse pelgrimsgids.
  Vertaling: Millán Bravo Lozano.
  Centro de Estudios del Camino de Santiago (Studiecentrum van de Camino de Santiago), 1989.

Dit boek, ook wel bekend als Boek van de heilige Jakobus, werd verschreven door een van de voornaamste publicisten van de pelgrimage, Aymeric Picaud. Het origineel wordt bewaard in de Kathedraal van Santiago de Compostela. De naam is te danken aan paus Calixtus II, die in vele delen als auteur verschijnt. Het is een complex werk uit de twaalfde eeuw verdeeld in 5 delen of boeken:

• Boek I: verzameling preken en liturgische teksten over de heilige Jakobus
• Boek II: collectie van 22 wonderen
• Boek III: verplaatsing van het lichaam van de heilige
• Boek IV of Pseudo-Turpin: verhaal van Karel de Grote en Roeland toegeschreven aan de bisschop van Reims, Turpin
• Boek V of gids van Aymeric Picaud: eerste geschreven gedetailleerde gids over de Jakobsroute: afstanden, waterbronnen, eten, heiligdommen...

Verenigingen van de Camino de Santiago

De Verenigingen van Vrienden van de Camino de Santiago zijn instellingen zonder winstoogmerk die zich verdienstelijk inzetten aan de hand van privé-initiatieven gericht op het herstel van de pelgrimstochten naar Santiago de Compostela en van de vele pelgrimsroutes naar Santiago. Deze verenigingen bevinden zich zowel in Spanje als in het buitenland, aangezien het fenomeen van de pelgrimsroute naar Santiago universeel is. Download de lijst met belangrijkste verenigingen van de Camino de Santiago (.pdf 64 kb).

VVV-Kantoren

Langs de Camino de Santiago staan een groot aantal VVV-kantoren waar u wordt voorzien van praktische en toeristische informatie over de route; informatie over wat te zien, waar te eten en wat te doen na afloop van de etappe, etc.

In Navarra is er bovendien een pelgrimsbureau in Orreaga-Roncesvalles. De openingstijden zijn van maandag t/m vrijdag, van 10.00 tot 13.30 uur en van 16.00 tot 19.30 uur. Op zaterdag, zon- en feestdagen, van 10.00 tot 13.30 uur en van 16.00 tot 18.30 uur. Buiten de gebruikelijke openingstijden wordt u geholpen bij de Collegiale kerk (948 76 00 00). Download de lijst met de belangrijkste VVV-kantoren van de Franse pelgrimsroute (.pdf 50 KB).

Omhoog

Praktische tips om de pelgrimstocht te maken

Peregrino

Als u zich voorneemt om de Camino de Santiago af te gaan leggen, is het verstandig om onvoorziene gebeurtenissen te voorkomen. Hieronder vindt u een aantal elementaire raadgevingen waarmee u rekening moet houden alvorens de pelgrimstocht te starten.

Lichamelijke voorbereiding

In principe kan iedereen de pelgrimstocht te voet af te leggen, uiteraard rekening houdend met zijn of haar lichamelijke mogelijkheden. Het is ten zeerste aan te bevelen om vóór de reis te trainen, door te beginnen met korte wandelingen en deze langzaamaan te verlengen.

Nadat u eenmaal aan de pelgrimstocht bent begonnen, is het belangrijk om uw inspanningen te doseren en uitputting te voorkomen. Iedereen moet zijn eigen grenzen leggen en zijn tempo aanpassen aan de verrichte training.

Planning

Het is raadzaam om een etappeplan op te stellen, ervan uitgaand dat u normaal gesproken ongeveer 25 of 30 kilometer per dag kunt wandelen. Plan in het begin bij voorkeur korte etappes, om het lichaam te laten wennen. Het is ook raadzaam om een enkele rustdag in te bouwen, die kan samenvallen met de plaatsen die u graag wilt bezichtigen. Breng vrienden en familie op de hoogte van uw plannen en de reisdata, zodat u in noodgevallen bereikbaar bent.

Waar te beginnen

Eerst moet besloten worden waar de Franse pelgrimsroute aangevangen wordt. De etappe van St. Jean de Pied de Port naar Orreaga/Roncesvalles is de zwaarste van allemaal, niet zozeer vanwege de afstand maar door het grote hoogteverschil van meer dan duizend meter. Voor goed voorbereide pelgrims is het de moeite waard om de Pyreneeën over te steken en te beginnen in dit mooie dorp van het Franse Baskenland. De rest wordt aanbevolen om de route eenvoudiger te beginnen vanaf Orreaga/Roncesvalles.

Wanneer

In de zomer bent u verzekerd van mooi weer. Het is echter ook de drukste periode, wat problemen kan geven bij het onderdak. Tijdens de winter, van oktober tot maart, loopt u kans op regen of zelfs sneeuw. September en mei zijn ideale maanden vanwege de aangename temperaturen en het feit dat er dan minder pelgrims zijn. Als u uit koudere klimaten komt, denk er dan aan dat het belangrijk is om zich progressief aan de zon aan te passen.

Voeding en hydratatie

Aanbevolen wordt om koolhydraatrijke voeding te nemen: brood, granen, jam, vleeswaren, pasta, rijst, aardappels, koekjes, energierepen, fruit en gedroogde vruchten. Het is beter om vaker op een dag kleinere hoeveelheden te eten. Als u 's ochtends wandelt, dan moet u een stevig ontbijt nuttigen, maar als de wandeling 's middags wordt gemaakt, dan is het beter om twee uur voor de start een lichtere maaltijd te nuttigen. Tijdens het traject kunt u vers of gedroogd fruit en noten eten, die de broodnodige energie leveren om het traject te kunnen afleggen.

Verder is het onontbeerlijk om veel te drinken, om uitdroging te vermijden. U moet niet wachten tot u dorst heeft, want dit symptoom verschijnt als u begint uit te drogen. Als het erg warm is wordt aanbevolen om zout en zelfs een halve theelepel bicarbonaat aan het water toe te voegen. Let op de fonteinen en beken onderweg. Het is belangrijk om zich ervan te vergewissen dat het water drinkbaar is voordat u het gaat drinken.

Kleding en schoeisel

Kleding moet licht, transpirerend, niet strak zittend, isolerend en gemakkelijk te wassen en drogen zijn. Neem alleen de hoognodige kledij mee (drie T-shirts, twee broeken en drie paar ondergoed en sokken). Vergeet niet om een hoed of pet, een zonnebril en een regenjas of -cape mee te nemen.

De schoenen moeten licht, met brede leest, met tempering, comfortabel, transpireerbaar zijn en moeten de enkels beschermen tegen mogelijke verstuikingen. Daarnaast moeten ze geschikt zijn om over onregelmatige terreinen te wandelen. Als de schoenen nieuw zijn, wordt aanbevolen om twee of drie stukken van tien tot vijftien kilometer te lopen alvorens met de pelgrimsroute te beginnen. Aanbevolen wordt om gewatteerde, transpireerbare katoenen sokken te dragen die de voeten beschermen tegen schuurwonden en blaren. Trek na afloop van de tocht comfortabele slippers of sportschoenen aan. Als de schoenen tijdens de etappe nat zijn geworden, kunnen ze gemakkelijk worden gedroogd door er krantenpapier in te stoppen. Wordt de handeling drie keer herhaald, dan neemt het papier het vocht op en zijn de wandelschoenen voor de volgende dag weer gebruiksklaar.

Rugzak

De rugzak moet passen bij het gewicht en de grootte van de pelgrim. Hij moet licht en anatomisch zijn en taille- en borstriemen hebben. Het is belangrijk om er rekening mee te houden dat een volle rugzak niet zwaarder mag zijn dan 10% van het gewicht van de pelgrim en maximaal 9 kilo. Een goed idee om de kleding gesorteerd te houden, geuren te vermijden en te voorkomen dat het natregent, is om de binnenkant van de rugzak te voeren met een grote vuilniszak en om de kleding in kleine plastic zakken te bewaren. De zwaarste en grootste voorwerpen dienen rechtop te worden gezet, dichtbij de rug. Een onjuist verdeeld gewicht kan rugpijn en pijn in de voeten met zich meebrengen. Gidsen, fototoestellen en andere vaak gebruikte voorwerpen moeten bij de hand worden gehouden om niet eerst de rugzak te hoeven uitpakken.

Verbandtrommel

Het is erg belangrijk om enkele medicijnen mee te nemen, om de meest voorkomende klachten (verkoudheid, hoofd- of maagpijn, muggensteken, blaren …). Schaar, naald en draad om blaren te behandelen, zonnecrème met een hoge beschermingsfactor, crème voor spierpijn, ibuprofeen, pleisters en ontspannende voetencrème.

Andere praktische gebruiksvoorwerpen

Dit zijn enkele suggesties: een stuk zeep om kleding te wassen, blikopener, lepel en mes, lantaarn, veiligheidsspelden of knijpers om de was op te hangen, oordopjes, toiletpapier, handdoek en schoudervullingen om schuurplekken door de rugzak te vermijden. Het is niet nodig om pannen mee te nemen, maar u mag uw slaapzak en slaapmatje natuurlijk niet vergeten, aangezien u in sommige herbergen op de grond moet slapen. Voor de fietsers is een ketting, helm en strakke kleding onmisbaar. Wandelstokken helpen het gewicht te ontlasten en beschermen de enkel- en kniegewrichten.

Veilig wandelen

Bescherm uzelf tegen de zon met een zonnecrème met een hoge beschermingsfactor. Het is aan te raden om vroeg op te staan om de warmste uren te vermijden. Zoek, indien u door de hoge temperaturen uitgeput raakt, een koele plaats op om te rusten en te drinken: een liter water met een theelepel zout en een halve theelepel bicarbonaat is een goede remedie om weer op kracht te komen.

Indien u op de autoweg loopt, doe dat dan altijd aan de linkerberm, tegen de verkeersstroom in. ’s Nachts lopen wordt afgeraden. Doet u het toch, vergeet dan niet om reflecterende kleding te dragen.

Een juiste houding bij het lopen helpt u spierpijn te voorkomen. Houd het hoofd rechtop, de rug recht, de buik plat, laat de armen vrij bewegen en... een goede pelgrimstocht!

Zorg dragen voor de Camino de Santiago

Het is de verantwoordelijkheid van iedereen om de route schoon te houden en de vuilnisbakken en hygiënische diensten langs de weg of in de dorpen langs de Camino de Santiago te gebruiken. Laat nooit schoenen of kleding langs de route achter.

Omhoog