Organiseer uw reis

Ruta del Románico en Navarra

Historisch, Kunst, Thematisch
Santa María de Eunate De Romaanse stijl is een kunststijl die voornamelijk tijdens de elfde, twaalfde en begin dertiende eeuw in Europa werd ontwikkeld. Navarra is één van de opmerkelijkste vertegenwoordigers van deze stijl.

Het belang van het oude Koninkrijk van Navarra en de pelgrimsroute naar Santiago de Compostela, gedurende de middeleeuwen een spirituele, culturele en artistieke verkeersader, die dwars door de regio loopt, hebben bijgedragen aan het onmetelijke legaat: kerken, kloosters, kathedralen en niet-kerkelijke bouwkunstwerken. Een genot voor liefhebbers van deze kunststijl.

De gebouwen worden gekenmerkt door hun stevige muren en steunberen, alsmede door het geringe licht dat door de openingen schijnt. Ze nodigen uit tot ingetogenheid. Andere hoofdkenmerken zijn de ronde boog, het tongewelf en de soberheid van de versiering die zich voornamelijk op kapitelen en façades bevinden en die soms uitmonden in ingenieuze en amusante stenen poppenspellen.

De Route van de Romaanse Stijl van Navarra wordt gevormd door 54 monumenten die zijn uitgeroepen tot cultuurgoed en die wij hier geordend van noord naar zuid behandelen:
PYRENEEËN


  1. Heiligdom San Miguel in Excelsis (Uharte Arakil): gelegen in het Aralar-gebergte, met een indrukwekkend panoramisch uitzicht. In het heiligdom bevindt zich een romaans retabel dat wordt beschouwd als het hoogtepunt van de Europese emailkunst. San Miguel is één van de bekendste spirituele centra van Navarra.
  2. Klooster van Santa María de Zamarce (Uharte Arakil): dit klooster, dat zich niet ver van het voornoemde monument bevindt, ligt aan de Romeinse weg die Astorga en Bordeaux met elkaar in verbinding bracht. Alleen de kerk is bewaard gebleven. Hiervan springen de kapitelen binnen en de monumentale romaanse façade in het oog.
  3. Silo de Carlo Magno (Orreaga/Roncesvalles): de Silo van Karel de Grote, ook wel de kapel van de Heilige Geest (Capilla del Santo Spiritus) genoemd, is het oudste gebouw van de collegiale kerk van Roncesvalles. Het staat op een crypte met tongewelf, waar Roeland volgens de legende zijn zwaard in de aarde heeft gestoken na zijn nederlaag.
  4. Nuestra Señora de Muskilda (Ochagavía): omgeven door een geweldig landschap op meer dan 1.000 m hoogte en slechts 4 km van het schilderachtige dorp Ochagavía, verrijst dit kapelletje op discrete en elegante wijze doordrenkt met de karakteristieke kleuren van de Pyrenese architectuur.
  5. Santa María-kapel (Arce): aan het stuwmeer van Itoiz en midden op het platteland ligt deze kapel die qua uiterlijk overeenstemt met een reeks kerkjes in de romaanse stijl op het Navarrese platteland, zoals die van Echano, Artaiz of Gazólaz,
  6. Kerk van San Martín (Artáiz): omsloten door de Uniciti-vallei heeft deze kerk een van de mooiste exemplaren van de landelijke romaanse bouwstijl van Navarra. Het gaat om de rijke, verzorgde beelden waarin het handwerk van diverse kunstenaars is waar te nemen.
  7. Basiliek van Santa Fe (Urraul Alto): dit is een van de beste voorbeelden van de laat-romaanse bouwkunst in Navarra. Het gebouw maakt deel uit van een afgelegen, verrassend architectonisch complex bestaand uit de basiliek, de kloostergang, de graanschuur en een gezellig landelijk hotel.
  8. Kapel van Santa María del Campo (Navascués): dit is een mooi voorbeeld van de landelijke romaanse bouwkunst, beïnvloed door de stijl van Jaca. De kerk springt voornamelijk in het oog vanwege zijn onversaagde klokkentoren in het midden van het schip en vanwege de verzameling uitgehouwen kraagstenen met volksthema's die verband houden met die van het klooster van Leyre.
  9. Kerk van San Martín de Guerguitiaín (verlaten dorp Guerguitiaín): net als de kerk van Vesolla, gaat het om een eenvoudig afgelegen kerkje waarvan een van de kapitelen onmiskenbaar het werk is van de meester-steenhouwer Petrus "Petrus me fecit".
  10. Kerk van Vesolla (verlaten dorp Vesolla): in de schaduw van de Peña de Izaga kijken Vesolla en Guerguitiaín vleiend op elkaar uit. Opmerkelijk is de rijkelijk versierde voorgevel met motieven van planten, gezichten en vogels, eveneens uitgehouwen door de meester-steenhouwer Petrus.

CUENCA DE PAMPLONA

  1. Klooster van Yarte (Lete de Iza): één van de onbekendste kloosters van Navarra die tot de secularisatie bij het Klooster van Iratxe hoorde. Van de allereerste gebouwen is niets meer over, maar de romaanse kapel Santa María de Yarte en diverse ruïnes zijn bewaard gebleven.
  1. Kerk van San Esteban (Eusa): hoewel wat verborgen is dit één van de beste kerken met arcaden van Navarra. De aandacht wordt getrokken door de drie kraagstenen van de hoofdgevel van het portaal.
  1. Santa María-kathedraal (Pamplona): oorspronkelijk romaans, maar nadat het gebouw was ingestort werd het vervangen door de huidige gotische kathedraal met een sobere neoclassicistische façade. Toch zijn er nog romaanse elementen zichtbaar, zoals de kapel van Christus en het metselwerk bij de ingang. In het Museum van Navarra valt een stel kapitelen van hoge kwaliteit in het oog.
  1. Kerk van San Nicolás (Pamplona): deze kerk staat in de oude binnenstad en is één van de weinige kerken in Pamplona waarin nog een spoor van de romaanse stijl te ontdekken is: de dikke muren en hekken en de enige van de drie wachttorens die nog overeind staat verraden dat de kerk met name was opgetrokken als militair bolwerk en versterking voor de inwoners van de burcht.
  2. Algemeen Rijksarchief van Navarra (Pamplona): dit gebouw werd bewoond door koningen, onderkoningen en kapiteins van het leger. Na het restauratieproject van Rafael Moneo is er vandaag de dag het archief van Navarra gevestigd. Van de romaanse bouw zijn o.a. twee muren van het paleis en een gewelfde tentoonstellingszaal in laat-romaanse stijl bewaard gebleven.
  3. Magdalena-brug (Pamplona): dit is de toegangsbrug van de pelgrimstocht naar Santiago de Compostela in Pamplona en heeft dezelfde stijl als de brug van Puente la Reina. De aanvankelijk ronde bogen werden in de vijftiende eeuw vervangen door meer spitsachtige bogen. Aan één kant van de brug worden de pelgrims ontvangen door een kruisdrager met een beeld van Sint-Jacob.
  4. San Pedro-brug (Pamplona): de oorsprong zou romaans kunnen zijn, daarom denkt men dat het de oudste brug van de stad is. De brug werd echter in de middeleeuwen omgebouwd waaraan hij zijn huidige aspect te danken heeft. Hij heeft drie ronde bogen en ernaast staat een kruisdrager die lijkt op die van de in de buurt liggende brug van Santa Engracia.
  5. Santa María-kerk (Gazólaz): deze kerk ligt direct aan de pelgrimsroute naar Santiago de Compostela. Opmerkelijk zijn de zuilengalerij in laat-romaanse stijl en de rijkelijk versierde kapitelen.
  6. Sanjuanista-kerk (Cizur Menor): een voormalig klooster en hospitium voor pelgrims van de Orde van Sint-Jan van Jeruzalem, bekend als Orde van Malta. De kerk werd in laat-romaanse stijl gebouwd. Interessant is het versterkte deel waarin de voorgevel met Christusmonogram op het timpaan een voorname plaats inneemt.
MIDDENZONE
  1. Klooster Santa María de Irantzu (Abárzuza): grandioos cisterciënzerabdij gebouwd tussen de twaalfde en veertiende eeuw, die tegenwoordig wordt bewoond door theatijner monniken. De aan het eind van de twaalfde eeuw gebouwde Santa María-kerk springt in het oog vanwege zijn bijzondere licht.
  2. Kerk van San Miguel (Estella-Lizarra): in de twaalfde eeuw werd begonnen aan de bouw op een heuvel met een duidelijke knipoog naar een verdedigingswerk, maar na talrijke verbouwingen en uitbreidingen is de kerk een mengsel van volumes en toevoegingen geworden, waaronder de koorsluiting met drie apsissen en de sobere noordgevel, waarvan de sculpturale rijkdom de rest van het gebouw eigenlijk overschaduwd.
  3. Kerk van San Pedro de la Rúa (Estella-Lizarra): de kerk staat op een heuvel en torent boven de stad uit. De kloostergang wordt beschouwd als één van de rijkste sculpturale complexen van de romaanse stijl in Navarra. De kerk heeft eveneens een mooi voorportaal uit de dertiende eeuw, een imposante toren en een interieur met een romanesk natuurstenen koor en diverse romaanse en gotische beelden.
  4. Paleis van de Koningen van Navarra (Estella-Lizarra): dit is het enige niet-kerkelijke romaanse gebouw in Navarra. Het werd in de laatste helft van de twaalfde eeuw opgetrokken en heeft een magnifieke, geraffineerde driedelige façade omlijst door twee zuilen met prachtige, met historische taferelen versierde kapitelen, waarvan een de strijd tussen Roeland en de reus Ferragus uitbeeldt. Vandaag de dag is er het Museum Gustavo de Maetzu gevestigd.
  5. Kerk van Santa María Jus del Castillo (Estella-Lizarra): in de twaalfde eeuw gebouwd en verbonden met het joodse verleden van de stad. De kerk heeft één schip met drie afzonderlijke van elkaar door romaanse pilasters onderscheiden delen overdekt met kruisgewelven. Na de restauratie functioneert de kerk als voorlichtingscentrum van de romaanse stijl en de pelgrimsroute naar Santiago de Compostela.
  6. Kerk van Santo Sepulcro (Estella-Lizarra): in de twaalfde eeuw werd de bouw aangevangen hoewel de voorgevel één van de beste voorbeelden van de gotische beeldhouwkunst van Navarra is. De apsis van de rechterbeuk dateert uit het einde van de twaalfde eeuw en is romaans.
  7. Klooster van Iratxe (Ayegui): dit was het eerste hospitium voor pelgrims in Navarra waaraan benedictijnen in de tweede helft van de elfde eeuw begonnen te bouwen. In de loop van de geschiedenis is het een universiteit, hospitaal en monnikenschool geweest. De kerk heeft een romaanse kooromgang en een cisterciënzer transept.
  8. Kerk van Santo Sepulcro (Torres del Río): een in de twaalfde eeuw gebouwde, sobere en harmonieuze achthoekige kerk. Het was een rouwkapel en vuurtoren langs de pelgrimsroute naar Santiago de Compostela. Het indrukwekkende kruisgewelf doet denken aan de Spaans-islamitische kunst. Volgens sommige geschiedkundigen zou de kerk het werk zijn van de Tempeliers.
  9. Kerk van San Andrés de Learza (Etayo): mooie roodachtige tempel, ingedeeld bij de laat-romaanse bouwstijl, die vanaf een heuvel uitkijkt over het afgezonderde plein, de Plaza del Señorío de Learza. De kerk heeft een aantal enigszins in een spits uitlopende bogen in cisterciënzer stijl en binnen springt de romaanse doopvont in het oog.
  10. Arellano-toren (Arellano): voormalige uitkijktoren uit de twaalfde eeuw, gebouwd in de vorm van een vierkante gesloten prisma met schietgaten. De ronde ingang met grote gewelfstenen bevindt zich ter hoogte van de eerste verdieping.
  11. Kerk van Santa María de Eguiarte (Lácar): deze kerk heeft een schip met drie armen, een breed dwarsschip en rechte koorgang en vierhoekige pilaren met kapitelen versierd met historische taferelen. Opmerkelijk is de prachtige galerij met ronde bogen, houten balken en rechthoekige zuilen en in de linker muur bevindt zich nog een rijke romaanse voorgevel.
  12. Romaanse brug (Puente la Reina): gebouwd in de elfde eeuw boven de rivier de Arga, één van de belangrijkste middeleeuwse bruggen van Europa. De brug heeft zes ronde bogen die steunen op prismatische pilaren. De oostelijke steunpilaar bevindt zich vandaag de dag onder de grond. Aanvankelijk was de brug voorzien van drie verdedigingstorens. In een ervan bevond zich het renaissancistische beeld van de Madonna van Puy, die de hoofdrol speelde in de legende van de Txori.
  13. Kerk van El Crucifijo (Puente la Reina): oorspronkelijk behoorde deze kerk tot de tempelorde, die zich aan het begin van de Rúa Mayor bevindt en twee beuken heeft, een romaanse en een gotische. De romaanse gevel is rijkelijk versierd, met als voornaamste motief de pelgrimsschelp.
  14. Kerk van Santiago el Mayor (Puente la Reina): van de primitieve romaanse kerk, die in de zestiende eeuw opnieuw werd opgebouwd, zijn nog een aantal buitenmuren en twee mooie gevels over. Een daarvan is duidelijk beïnvloed door de Moorse stijl.
  15. Kerk van Santa María de Eunate (Muruzábal): één van de mooiste en meest suggestieve romaanse kerken langs de pelgrimsroute naar Santiago de Compostela. Afgelegen, eenvoudig, origineel en mysterieus. De achthoekige vorm en de vrijstaande kloostergang met 33 bogen eromheen, maken deze kerk anders dan elke andere romaanse tempel. In de versiering van de kapitelen kunnen enigszins afgesleten maar toch duidelijk waarneembare dieren, hoofden en plantaardige motieven worden ontdekt.
  16. El Cerco de Artajona (Artajona): dit middeleeuwse vestingwerk dat zich perfect aan het profiel van de berg waarop het is gebouwd aanpast, is het belangrijkste van de Middenzone van Navarra. Het ommuurde complex uit de elfde eeuw heeft vandaag de dag nog negen van de oorspronkelijke veertien met kantelen afgewerkte torens, die met elkaar in verbinding staan door middel van een weergang.
  17. Kerk van San Pedro ad Víncula de Echano (Olóriz): deze aan het eind van de twaalfde eeuw gebouwde kerk bestaat uit een schip met drie armen en een gepunt tongewelf. De voorgevel bevindt zich op het noorden in plaats van op het zuiden of het oosten, wat destijds gebruikelijk was. De iconografie die in het interieur wordt afgebeeld is profaan, wat de kerk bijzonder maakt.
  18. Graanschuur van Iracheta (Iracheta): deze werd tijdens de twaalfde eeuw of aan het begin van de dertiende eeuw gebouwd. Het is gemaakt van natuurstenen metselwerk, is rechthoekig en bestaat uit twee delen. Aan de onderkant bevinden zich tien ronde bogen die steunen op robuuste pilaren. Het zadeldak is van platte stenen gemaakt. Het werd gebruikt als opslag en om er de door de kerk opgelegde tienden te heffen.
  19. Kerk van Santo Cristo de Cataláin (Garinoain): deze kerk werd aan het begin van de dertiende eeuw gebouwd. De kerk was ooit hospitium voor de pelgrims onderweg naar Santiago de Compostela en de invloed van Jaca is duidelijk waar te nemen. Haar elegante klokkentoren met drie openingen is gelijk aan die van Echano. Aan de buitenkant springt de koorsluiting en het apsis dat drie ronde ramen met versierde kapitelen heeft in het oog. Het interieur beantwoordt aan het primitieve romaanse gebouw en ook de doopvont is in deze stijl vervaardigd.
  20. Kerk en crypte van San Martín (Orisoain): de halverwege de twaalfde eeuw gebouwde en in 1965 herontdekte kerk is één van de vier kerken in Navarra die een crypte hebben. Hij heeft een halfronde vorm en bestaat uit zes zuilen met grove, rijkelijk versierde kapitelen en wordt overdekt door een koepelgewelf. De meesterlijk uitgehouwen portaal van de kerk bestaat uit drie ronde bogen die steunen op archivolten versierd met plantaardige en Jaca-ruitmotieven.
  21. Kerk van La Asunción (Olleta): mooi voorbeeld van de landelijke romaanse bouwstijl uit de tweede helft van de twaalfde eeuw. De kerk hoorde bij de Orde van Sint-Jan van Jeruzalem. De kerk heeft een schip en drie trompetvormige ramen op de apsis. Opvallend is het mooie Christusmonogram van de timpaan van de voorgevel en de koepel die uitloopt in een toren van verlaagde bogen.
  22. Kerk van San Martín de Tours (San Martín de Unx): dit is een mooi exemplaar van de landelijke romaanse bouwstijl van Navarra en daarnaast een voortreffelijk uitkijkpunt over het landschap van de omgeving. Opmerkzaam zijn de doopvont, de versiering van de kapitelen en de romaanse crypte.
  23. Vestingkerk van Santa María de Ujué (Ujué): op het hoogste punt van het dorp verheft zich op elegante en stellige wijze deze vestingkerk van romaanse herkomst. Zijn eigenaardigste kenmerk is dat de kerk eruit ziet als een militair fort vanwege de torens met kantelen, weergangen en robuuste steunberen. Vandaag de dag kunnen we het romaanse tijdperk alleen nog terugvinden in de driedelige koorsluiting, de drievoudige halfronde apsis, de toren van de koorsluiting en eveneens het houtsnijwerk van de Maagd Maria en het kindje Jezus.
  24. San Pedro-kerk (Olite): dit is de oudste kerk van de plaats. Hij dateert uit de twaalfde eeuw, heeft drie beuken en een kloostergang uit halverwege de dertiende eeuw met ronde bogen op dubbele kapitelen. De elegante en sobere ronde verlengde boog van de voorgevel is een mengsel van de romaanse en gotische stijl. Er zijn nog overblijfselen waar te nemen van de polychromie waarmee de kerk in andere tijden werd bedekt.
  25. Kerk van San Adrián de Vadoluengo (Sangüesa): kleine kerk van privé-eigendom, een voorbeeld van de landelijke romaanse stijl. De kerk is eenvoudig versierd. Opvallend is het gebruik van het ruitmotief uit Jaca en de afwisselende kraagstenen.
  26. Kerk van Santa María la Real (Sangüesa): de stijl van deze ranke kerk hoort bij de overgang van de romaanse stijl naar de gotiek. De spectaculaire voorgevel waarin het Laatste Oordeel wordt uitgebeeld, een authentiek stenen altaarstuk, wordt beschouwd als een van de hoogtepunten van de romaanse bouwstijl in Spanje. Ook de koorsluiting en de beuken met grote zuilen en andere bouwelementen zijn romaans.
  27. Santiago-kerk (Sangüesa): een mooi voorbeeld van de overgang van de romaanse naar de gotische bouwstijl waar de invloed van de pelgrimsroute naar Santiago de Compostela duidelijk naar voren komt in de versieringen van het interieur: pelgrimsstaven, sint-jakobsschelpen en kalebasflessen. De hoofdgevel met een verlengde, iets in een spits uitlopende boog en de versiering van de kapitelen van de westgevel laten de romaanse oorsprong van deze kerk zien.
  28. Klooster van San Salvador de Leyre (Yesa): dit klooster, dat tussen de elfde en veertiende eeuw bovenop een primitieve pre-romaanse kerk werd gebouwd, op de uitlopers van de gelijknamige siërra, springt in het oog vanwege de robuuste kapitelen van zijn mooie, originele romaanse crypte. Een van de andere grote schatten van het klooster is de Speciosa-deur, een perfect voorportaal uit de twaalfde eeuw. De buitenapsissen van de koorsluiting, de toren, het interieur van de kerk en het grote schip vormen één van de eerste middeleeuwse constructies van Spanje.
LA RIBERA
  1. Klooster La Oliva (Carcastillo): zijn ruime romaanse kerk is een van de authentiekste exemplaren van de cisterciënzer kunst in Spanje. Opmerkelijk zijn de kapittelzaal, een van de meest harmonieuze van de Spaanse romaanse stijl, en de gotische kloostergang. Op de uit de veertiende eeuw daterende façade werden sommige elementen van de vroegere romaanse constructie gebruikt zoals het Christusmonogram van de timpaan en de kraagstenen van de bovenste kroonlijst.
  2. Ommuurd complex van Rada (Murillo el Cuende): strategisch gelegen op de top van een klip die in de middeleeuwen een belangrijke verdedigingsfunctie had. Er zijn overblijfselen van een kasteel uit de twaalfde eeuw, een 100 meter lang stuk van de stadsmuur, eveneens uit de twaalfde eeuw, een oude vroeg-romaanse ronde toren en de kerk van San Nicolás, uit het eind van de twaalfde eeuw.
  3. Klooster van Fitero: dit is het eerste klooster van de cisterciënzer orde op het Iberisch Schiereiland en één van de weinige die volledig binnen een dorp staan. Zijn grandeur verrast. De abdijkerk met kooromgang met vijf kapellen maakt van het complex een uniek cisterciënzer exemplaar in Spanje. Binnen worden een belangrijke collectie Arabische kistjes, middeleeuwse juwelenkistjes en een prachtig gotisch reliekschrijn van limoges-email bewaard.
  4. Kerk van Santa María Magdalena (Tudela): de hoofdgevel met daarnaast een elegante driedelige toren vertegenwoordigt de zuiverste romaanse stijl die in Tudela te vinden is. Het schijnt dat het gebouw bovenop een voormalige mozarabische kerk werd opgeheven, vandaar dat de kooromsluiting wat verplaatst is.
  5. Santa María-kathedraal (Tudela): de kathedraal werd in de twaalfde eeuw bovenop de grootste moskee van de stad gebouwd. De kathedraal heeft een romaans ontwerp met drie beuken en drie ingangen. De zuidgevel of Madonnagevel, is de oudste en is romaans, net als de noordgevel, die Santa María wordt genoemd. De derde, opzichtiger gevel van het Laatste Oordeel is spectaculair versierd. De kathedraal heeft een interessante romaanse kloostergang van grote omvang, die aan het eind van de twaalfde eeuw werd gebouwd.
  6. Klooster van Tulebras (Tulebras): dit is het eerste nonnenklooster van de cisterciënzerorde die in Spanje werd opgericht. De kerk hoort architectonisch tot de romaanse stijl, voornamelijk zichtbaar in de gevels, beuk en kooromsluiting. Daarnaast heeft het een interessante collectie van sacrale kunst in zijn museum.
  7. Kerk San Juan de Jerusalén (Cabanillas): eenvoudige kerk met slechts één schip en een mooie gevel met een verlengde boog, die na zijn volledige restauratie weer op zijn originele plaats werd aangebracht. Deze kerk was getuige van de missie van de gastvrije monniken die de pelgrims hielpen.
[+ informatie]

Opmerkingen

Descárgate el libro publicado por el Gobierno de Navarra "El arte románico en Navarra".


Busca los tesoros guardados en la ruta.

Tijden, data en prijzen zijn oriëntatief. U wordt aangeraden om voor bevestiging contact op te nemen met de verantwoordelijke instantie.