Organiseer uw reis

Route van het Carlisme

Historisch, Thematisch
Mapa Ruta Carlismo
Een route die probeert het historische geheugen van het Carlisme te herstellen. Deze beweging is sinds de negentiende eeuw in Navarra aanwezig en heeft in vele plaatsen sporen achtergelaten, zoals te zien is in het Museum van het Carlisme te Estella-Lizarra.

Ferdinand VII kondigde in 1830 de Pragmatieke Sanctie af, waarmee het erfopvolgingsrecht werd ingetrokken en werd bepaald dat als de koning geen mannelijke troonopvolger had, de oudste dochter de troon kon bestijgen. Hiermee werd prins Carlos Maria Isidro uitgesloten van de troonopvolging. Zo onstond reeds voor de dood van Ferdinand VII een groep aanhangers van deze prins (carlisten of traditionalisten) en een groep die Isabel, de oudste dochter van de koning (isabelinos of liberalen), aanhing.

De isabelinos, enerzijds, streefden naar liberale hervormingen, zijn ontstaan als gevolg van de Franse en Industriële revolutie. De carlisten verdedigden daarentegen het Ancien Régime, de privileges en de invloed van de Katholieke Kerk en de herinvoering van de 'fueros'. Een zeer belangrijk deel van de Navarrese bevolking kwam op voor deze zaak onder het motto: Dios, Patria y Rey (God, Vaderland en Koning) en ter verdediging van deze zaken volgden hevige oorlogen.
  • Eerste Carlistenoorlog (1833 - 1840): na de dood van Ferdinand VII begonnen de carlistenoproeren die langzaamaan door het liberale leger werden onderdrukt. Het ging om een guerrillaoorlog die beperkt bleef tot het overheersen van kleine strategische enclaves. In het gewest Estella-Lizarra vonden belangrijke acties plaats met Zumalacárregui als militair strateeg. Zijn dood en de uitputting van de carlisten zetten generaal Maroto ertoe te onderhandelen met Espartero en om in 1839 het Akkoord van Vergara, dat een eind aan deze oorlog maakte, te tekenen.
  • Tweede Carlistenoorlog (1846 - 1849): in Navarra is het duidelijk dat het carlisme is blijven voortbestaan. Hier werden de 'fueros' (privileges) dan ook zonder meer verdedigd toen deze door Karel VI worden ingetrokken. Na de dood van deze pretendent scheidde het carlisme zich af aangezien Johan III, de andere zoon van Karel V, liberaal was. Zo trad een groot aantal carlisten toe tot de gematigden en vormden anderen een reactionaire groep.
  • Derde Carlistenoorlog (1872 - 1876): het carlisme kreeg een vernieuwende impuls met de nieuwe pretendent Karel VII, een actieve, vastberaden man die goed binnen de nieuwe omstandigheden paste. Men wil niet meer dat het Ancien Régime terugkeert, hoewel de verdediging van het geloof en het herstel van de privileges belangrijke steunpilaren van hun programma waren. Aan het eind van 1875 was de situatie van de carlisten in Navarra onhoudbaar. Zij hadden praktisch geen middelen en verloren het fort van San Cristóbal in Pamplona. In 1876 veroverde Martínez Campos de hoofdstad van de carlisten, Estella-Lizarra, nadat deze tot aan het laatste moment wanhopig weerstand hadden geboden. Tenslotte trokken de carlistische troepen zich terug en staken zij de grens over.
    De Route van het Carlisme toont de bezoeker de plekken waar in de negentiende eeuw schermutselingen en ontmoetingen tussen liberalen en carlisten plaatsvonden, Navarrese plaatsen voornamelijk in het noorden en in de middenzone van de regio gelegen, waar samenzweringen, onderhandelingen, schermutselingen en militaire opleidingen werden beraamd.

  • Belangrijkste plaatsen van het Carlisme in Navarra:
  • Estella-Lizarra, jarenlang de hoofdstad van het carlisme en belangrijke militaire plaats. Reeds in de eerste oorlog werd hier het hof gevestigd en tijdens de derde oorlog wordt door beide legers om het bezit van deze stad gestreden. Door haar straten paradeerden de aanhangers van het carlisme en de aspiranten van de troon, Karel V en Karel VII.

    - Los Llanos, opleidingscentrum van carlisten: dit was een opleidingscentrum voor het carlistische leger. Eveneens is het de plaats waar Tomás de Zumalacárregui in 1833 werd benoemd tot generaal en bevelhebber van Navarra.

    - Klooster van Santa Clara: hier vandaan bombardeerden de carlisten de liberalen, die in augustus 1873 waren ondergedoken in het klooster van San Francisco.

    - Klooster van San Francisco: het huidige stadhuis werd van 18 tot 24 augustus 1873 gebruikt als verdedigingswerk van de stad.

    - El Puy: Maroto gaf het bevel om in Puy de carlistische generaals die tegen het akkoord van Vergara (1839) waren te fusilleren.
  • Klooster van Iratxe in Ayegui: dit was het grootste hospitaal van het carlisme, waar tussen beide kampen werd overeengekomen om bij de strijd humanitairdere praktijken te hanteren.
  • Montejurra: op deze steile berg heeft de mythische slag van Montejurra tussen de liberale troepen van generaal Moriones en de carlisten van brigadier Ollo plaatsgevonden. Drie dagen lang zware gevechten onder de regen eindigden met de overwinning van de carlisten. Op deze plek vindt elk jaar in mei een bedevaart plaats die wordt georganiseerd door carlisten ter ere van de Navarrese moeders.
  • Elizondo: de ligging op de grens maakt van dit dorp een doorgangsplaats voor zowel binnenkomende als uitgaande troepen. Bovendien was het een schuilplaats voor carlisten als zij door de liberalen werden achtervolgd. Elizondo was op 10 juli 1834 getuige van de onmoeting tussen de carlistische troonpretendent, Karel V en Tomás de Zumalacárregui, generaal die tijdens de het grootste deel van de Eerste Carlistenoorlog de leiding over de carlisten had.
  • Lácar, hier zou Alfons XII gevangen worden genomen: op 3 februari 1875 vorderden de liberale troepen naar Estella-Lizarra. Koning Alfons XII rukte op in de achterhoede. Maar een staakt-het-vuren onderweg in Lácar, vóór de eindverovering, veranderde in een hel met de totaal onverwachte aanval op de carlisten, die eindigde met de gevangenneming van de koning.
  • Altsasu/Alsásua, getuige van talloze veldslagen: de omgeving van de Barranca en de Burunda, zijn strategische punten en doorgangszones naar Pamplona en Estella-Lizarra. Op 22 april 1834 vond in Altsasu/Alsasua een van de eerste belangrijke acties plaats tussen de door Zumalacárregui bevrijde carlisten en de liberalen van Quesada, waarbij deze laatsten werden verslagen.
  • Puente la Reina, doorgangsplaats naar de verovering van Pamplona. Vandaar dat hier talrijke veldslagen hebben plaatsgevonden. De stad viel onder liberaal gezag toen de carlisten haar in juli 1835 belegerden. De liberalen vingen hun uittocht aan toen zij zagen dat ze in het nauw gebracht werden en doodden bij verrassing de carlistische artilleristen die de stad met kanonnen beschoten, waarmee deze laatsten zich terug moesten trekken.
  • Abárzuza, in 1834 was dit het toneel van een veldslag tussen liberalen en carlisten. De kapel van Santa Bárbara was getuige van de confrontatie die eindigde met de overwinning van het liberale leger.
  • Bera, op 2 mei 1872 stond de pretendent Karel VII aan het hoofd van het begin van de Derde Carlistenoorlog. Op die dag kwam hij Bera/Vera de Bidasoa binnen, van waaruit hij manifesten uitvaardigde tegen het leger en de natie. Er was enthousiasme onder de daar aanwezige carlisten, klokken en een Te-Deum in de kerk.
  • Zugarramurdi: op 16 juli 1873 viel Karel VII voor de tweede keer Spanje binnen via deze plaats. Het was de naamdag van de Heilige Maagd Maria van de berg Karmel en hij ging er naar de mis, bracht een aantal uur in het dorp door en beklom de Peña Plata.
  • Etxalar: op 19 februari 1876 vond, bij de duivenjachtposten van Etxalar, een van de laatste veldslagen van de Derde Carlistenoorlog plaats. Na zeven uur strijd trokken de carlisten zich terug en bezetten de liberalen Bera/Vera de Bidasoa.
  • Orokieta/Erbiti: op 4 mei 1872 vielen de liberalen in Oroquieta de carlistische troepen aan. Onder hen bevond zich Karel VII, die zich in het huis van de priester verschool, maar toch moest vluchten omdat hij gevaar liep gevangen genomen te worden. Hier werd voor het eerst in Spanje opgetreden door het Rode Kruis en door een van de oprichters, de uit Pamplona afkomstige arts Nicasio Landa.
  • Etxauri: op 23 juli 1873 is de Derde Carlistenoorlog aan de gang. Karel VII houdt in Etxauri een militaire raad met zijn generaals. Hierin wordt de aanval op het dorp Ibero georganiseerd. Het zal het eerste dorp zijn dat tijdens deze oorlog wordt ingenomen.
  • Mendigorría: in juli 1835 probeerden de carlisten, nadat de inneming van Puente la Reina was mislukt, Mendigorría te belegeren. Na een belangrijke slag versloegen de liberalen de carlisten.
  • Arróniz: op 6 maart 1834 vonden de confrontaties van Arróniz plaats. Tengevolge van de zware gevechten sneuvelden aan beide zijden talrijke soldaten.

    [+ informatie]

    Tijden, data en prijzen zijn oriëntatief. U wordt aangeraden om voor bevestiging contact op te nemen met de verantwoordelijke instantie.