De PyreneeŽn

ZONES VAN DE PYRENEEňN

De PyreneeŽn bevinden zich in het noorden van Navarra, en vormen altijd groene valleien die in het oosten worden afgewisseld met hoge bergtoppen die geleidelijk aan in hoogte afnemen naarmate ze de Cantabrische Zee naderen. Het klimaat volgt diezelfde tendens. Het landschap trekt reizigers van over de hele wereld aan. Ze gaan er op zoek naar de essentie van het platteland, willen er genieten van de prachtige, traditionele architectuur en cultuur, komen er proeven van de smakelijke gastronomie en willen meer leren over de rijke geschiedenis die gepaard gaat met de strategische grensligging.

De landelijke architectuur vormt een harmonieus geheel met de omgeving. Dit geldt zowel voor de boerenhoeven aan de Atlantische kant als voor de compacte dorpskernen met smalle, geplaveide straten in de oostelijke valleien. Natuur, water, historische personages, geschiedenis, mythologie, gewoonten, gastronomie, geluiden en stilte... De Navarrese PyreneeŽn hebben het allemaal.

Dankzij de verschillende hoogten en klimaten kunnen we drie verschillende zones onderscheiden:

De oostelijke PyreneeŽn

Villanueva de Aezkoa

Dit is het hoogste gedeelte van de autonome regio en de winters zijn er extreem hard. Het grenst in het noorden aan Frankrijk over een lengte van 163 kilometer.

In het oosten ligt de Roncal-vallei. Dit gebied staat bekend om zijn herders en vlottenvaarders en om zijn gerenommeerde kaas met oorsprongsbenaming Roncal. In het dorp Roncal, waarnaar de vallei genoemd is, zag de tenor JuliŠn Gayarre het levenslicht, en in Burgui bevindt zich het Museo de la AlmadŪa waar je meer kan leren over de vlotten waarmee de rivieren van het noorden van Navarra tot aan Zaragoza en Tortosa werden bevaren.

Deze vallei geeft toegang tot de door gletsjers gevormde Belagua-vallei, een waar paradijs voor wandelaars, bergbeklimmers en, in de winter, langlaufliefhebbers. Tot de hoge bergen behoort de Mesa de los Tres Reyes (2.444 meter), het dak van Navarra. Het natuurreservaat van Larra in het noorden staat bekend om zijn karstlandschappen van harde kalkrots en de folkloristische feesten zoals de ďTributo de las Tres VacasĒ (Belasting van de Drie Koeien).

Ook de Pyrenese bergengtes, die in Navarra ďfocesĒ worden genoemd, zijn bijzonder. De bergengtes foz de Lumbier, met tot 150 meter hoge wanden, en foz de Arbaiun, met een totale lengte van ongeveer 6 kilometer en hoogteverschillen tot 300 meter, zijn een paradijs voor dieren zoals gieren, lammergieren, otters en reeŽn.

In de aangrenzende†Salazar-vallei verdienen de geplaveide dorpen met steile daken ter bescherming tegen de winterse temperaturen en sneeuw alle aandacht. Het meest emblematische stadje is OchagavŪa, een van de bekendste ansichtkaarten van de PyreneeŽn.

Van hieruit heb je toegang tot het Woud van Irati, een van de grootste natuurschatten van de Navarrese PyreneeŽn. Dit is met een oppervlakte van 17.000 hectare een van de grootste beukenbossen van Europa. Een omvangrijk netwerk van wandelpaden doorkruist het bos en leidt je naar het rustige stuwmeer van Irabia.

Het bos is eveneens toegankelijk via de†Aezkoa-vallei waar je de typische hůrreos (graanschuren) kunt bezichtigen die de identiteit van een vallei weerspiegelen die eeuwenlang intact is gebleven. Irati is te bereiken via de oude†wapenfabriek van Orbaitzeta die uit de achttiende eeuw dateert. Via de bergpaden kan je bergen als de Urkulu beklimmen. Op de top van de Urkulu bevinden zich de overblijfselen van een romaanse toren waarin, volgens de legende, Pyrene is begraven, de schone aan wie de PyreneeŽn hun naam te danken hebben.

Luzaide/Valcarlos ligt vlakbij de vallei en vormt de toegangspoort tot de†Pelgrimsroute naar Santiago de Compostella die onder andere langs de mythische collegiale kerk van Roncesvalles loopt. Dit bouwwerk dateert uit de twaalfde eeuw en de kerk, de kloostergang en de kapittelzaal zijn zeker een bezoekje waard.

De Arce-vallei, de Erro-vallei en het massief van Quinto Real aan de voet van het Eugi-stuwmeer zijn begroeid met verschillende soorten bossen. Deze grote oppervlaktes worden bewoond door reeŽn, everzwijnen en herten. In de herfst zijn de brulconcerten in combinatie met de mist, zachte regen en dichte bossen bijna angstaanjagend.

Omhoog

De Atlantische PyreneeŽn

Embalses de Leurtza

Deze zone wordt ook het vochtige, noordwestelijke Navarra genoemd en is trots op haar altijd groene valleien en dichte bossen. De streek vormt de oostelijke grens van de PyreneeŽn en de toppen worden minder hoog naarmate ze de Cantabrische Zee naderen.

Via de bergpas van Belate kun je de†Baztan-vallei bereiken waar vroeger vooral edellieden en kolonialen woonden, waar het klimaat zacht is, de grasvelden groen zijn en de bossen uitgestrekt. De mist speelt er met de bergen en de afgelegen boerenhoeven. In het hart van de vallei kan je schilderachtige dorpjes ontdekken die middeleeuwse paleizen herbergen zoals de paleizen van Arraioz en Irurita. De koloniale huizen in de straten van Gartzain, Elbete, Arizkun en de hoofdstad, Elizondo, ademen een adellijke sfeer en herinneren aan de migraties uit het verleden. De valleibewoners houden van landelijke sporten zoals het pelottespel (kaatsspel), eeuwenoude tradities, de plaatselijke taal, het Baskisch, en de landbouw en veeteelt.

Urdazubi/Urdaxen†Zugarramurdi liggen vlakbij de grens en zijn beroemd vanwege hun mooie grotten. In de grotten van Ikaburu in Urdazubi/Urdax kan je de vele stalactieten bewonderen en in die van Zugarramurdi kan je huiveren bij de gedachte aan de heksenprocessen die hier in 1610 plaatsvonden.

Als je de loop van de rivier de Bidasoa volgt, bereik je het meer dan 2.000 hectare grote†Natuurpark SeŮorŪo de Bertiz dat voornamelijk uit Atlantische bossen bestaat maar ook een botanische tuin herbergt met planten van over de hele wereld. Het natuurpark is terecht een van de meest bezochte plaatsen van Navarra. Ituren en Zubieta in†Malerreka staan dan weer bekend om hun eeuwenoude carnavalstraditie. Hier kun je in de tijd reizen en ontdekken hoe het leven er in de vroege middeleeuwen aan toe ging terwijl je de verdedigingstorens zoals de Donamaria aanschouwt. Je kan ook van de charmante en rustige bergmeren en stuwmeren van Leurtza genieten.

Alvorens de PyreneeŽn te verlaten moet je nog even halt houden in Cinco Villas of Bortziriak. Eiken, kastanjebomen, varens en grasland vormen een gevarieerd landschap dat bezaaid is met boerenhoeven en dorpjes zoals Etxalar, dat zijn faam te danken heeft aan de jacht op trekduiven met een net en zijn speciale begraafplaats met gedenkzuilen. In Bera mag je zeker niet voorbijgaan aan de huizen in de straat die de stad met de wijk Alzate verbindt en aan Itzea, het huis van de familie Baroja, waar de bekende schrijver PŪo Baroja met zijn gezin woonde.

Omhoog

Het Aralar-gebergte, het Urbasa-gebergte en de Ultzama-vallei

Sierra de Urbasa

Het groene natuurlandschap van de PyreneeŽn reikt in het zuiden tot aan het dorp Basaburua en de omgeving van de Groene Route van de Plazaola, een prachtige route die Mugiro en†Lekunberri met Leitza en Andoain verbindt. Vanuit Lekunberri kan je het Aralar-gebergte bereiken. Dit wandelparadijs herbergt talrijke dolmens en het heiligdom van Sint-MichaŽl in Excelsis. Het romaanse retabel van deze meer den duizend jaar oude tempel wordt beschouwd als een meesterstuk van de Europese beeldende kunst ten tijde van de middeleeuwen.

Vanaf de indrukwekkende uitkijkplaats van San Miguel kun je genieten van het uitzicht op het Natuurpark Urbasa- Andia, een bergmassief dat wordt gevormd door twee karsthoogvlaktes vol diepe putten en met een belangrijke grondwaterlaag waaruit, onder andere, de bron van Arteta en de rivier de Urederra ontspringen.

In de mooie Ultzama-vallei, in de buurt van Pamplona, moet je zeker van de beroemde 'cuajada' (op basis van wrongel) proeven en het Bos van Orgi bezoeken. Dit is een eeuwenoud eikenbos dat een oppervlakte van tachtig hectare beslaat en het enige, van de eens zo talrijke eikenwouden in het noorden van Navarra, dat nog overeind staat. Het wordt doorkruist door een netwerk van aangelegde paden.

Omhoog

Dagwandelingen

Hieronder staan enkele dagwandelingen die je naar de belangrijkste dorpjes, landschappen, monumenten en bezienswaardigheden van de zone leiden:

1.- Roncal en Salazar
2.- Irati- Roncesvalles- Aezkoa- Eugi
3.- Bertiz Baztan Urdax en Zugarramurdi
4.- Aralar, Leitzalarrea en Malerreka
5.-†Urbasa AndŪa

Omhoog