Antolatu bidaia

Nafarroako Paisaien Bidea. Ura Eta Behatokiak.

Naturalistikoa, Tematikoa

Embalses de Leurtza
Modu asko daude lurralde bat ezagutu eta horretaz gozatzeko, besteak beste, bertako panoramika hobeak ikustea edo patxadan ibiltzea hango bidexketan barna. Bide honek horretarako aukera ematen du, 20 behatoki eta 15 bidexka baliatuta; azken horiek urari hertsiki lotuta daude eta kontu handiz aukeratu dira.
Oso ezaugarri bereziak dituzten leku paregabeak dira, erraz heltzeko modukoak; bertako herritarrek harro egoteko moduko arrazoiak badituzte, bikain zaindu dituztelako. Hemen dituzu, iparraldetik hegoaldera antolatuta.
PIRINIOETAN (17)
1.- Baztango behatokia: maketa txiki-txiki bat balitz bezala, Baztango ibarra, beti berde, behatokiaren oinetan zabaltzen da. Bordak eta baserriak han-hemenka barreiatzen dira, labore, zelai, baso eta iratzeen artean. Errepidearen ondoan dago, Zigako herri ikusgarritik 2 kilometrora.
2.- Xorroxin ur-jauzia: basoan barna, pago, haritz, hurritz eta gaztainondoen artean doan bide erraz batetik heltzen da 4 metro luze dituen ur-jauzi eder horretara. Bidera heltzeko, Erratzuko Gorostapalo auzora joan behar da.
3.- Infernuko Errotarako bidea: Infernuko errekaren ondotik doan bidexka, Baztango bazter ederrenetako batera eramanen gaituena. Magiaz beteriko toki horretan kasik dilindan dagoen errota bat dago, zaharberritua eta jendearentzat zabalik, eta, ondoan, ur-jauzi bat.
4.- Leurtzako urtegiak: Urrotz eta Beintza-Labaien artean, mendiko bi laku daude gordean, pagadi batek inguraturik. Baso-igel gorriaren babeslekua da, eta itsuak zein ahalmen urriko pertsonak ibiltzeko moduko bidexka bat ere badago bertan. Aisiarako natur eremu izendatuta daude.
5.- Azpirozko behatokia: Araxes eta Malloen gaineko behatoki ikusgarria, Azpirozko atseden-eremuan dagoena (soilik Iruñerako bidean sartzen ahal da), Lekunberritik 2 kilometrora besterik ez. Autobiatik hurbil badago ere, bisitariak atsedenaldi bat egiteko aukera du urteko edozein garaitan.
6.- Malloetako behatokia: Betelun dago, Europako artadi mendebaldekoenean; bertatik modu ikusgarrian ikusten ahal dira Malloetako murru malkartsuak, Araizko herrixkak eta Araxes ibaiaren arroa.
7.- Goikola bidexka: Betelun dago, eta ibilbide atsegina eskaintzen du Araxes ibaiaren ondotik, miresteko, ibiltzeko eta atseden hartzeko bikaina den naturgune batean. Garai bateko bainuetxearen hondarrak ikusten dira, baita iturri sendagarriak eta ola zahar bat ere. Gainera, bainua hartzeko moduko leku bat dago, bertakoek maiz erabiltzen dutena udan.
8.- Aralarko San Migeleko behatokia: santutegi erromanikoaren oinetan -mendizaleek oso maite duten lekua, beren patroia baita- mahai panoramiko batek parez pare dugun ikuspegi ederraren berri ematen digu: Urbasa-Andia mendiak, Beriain mendia eta Sakana.
9.- Iribasko iturburuak: ibilbide borobil erraza, 5 kilometrokoa, Iribastik abiatzen dena Ertzila eta Larraungo iturburuetaraino; erakargarria da beti, pagoak, gaztainondoak, haritzak, iratzeak, zelaiak eta erreketako soinua izanen ditugulako bidelagun.
10.- Eugiko urtegia: oinezkoentzako bidea, mendiko urtegi horren ertzetik 2 kilometro inguru ibiltzeko parada eskaintzen duena, haritz eta pagoen artean. Oso leku lasaia; udaberrian zein udazkenean herriaren inguruan zabaltzen den basoko kolore ugari ikusgarriak miresteko aukera dago.
11.- Ariztokiko behatokia: haitz naturalean landutako bide erraz batetik joaten da haraino; eskailera gutxi batzuk daude, eta baranda ia bide guztian. Handik Irati ibaiaren bidea ikusten da, baita Aezkoako mendiak ere.
12.- Itsu Osina: Iratiko etxeetatik 2 kilometro eskas eginik, aise helduko gara ur-jauziraino Urbeltza errekaren ondotik doan bide batetik. Ibaiak kubo baten itxura hartzen du presa naturalak eta amuarrainak dauden tarte horretan.
13.- Pikatuako behatokia: errepidearen ondoan dago, eta inguruaren gaineko ikuspegi ederra eskaintzen du: Iratiko oihana, Abodi mendia, eta bi mila metrora heltzen den Pirinioetako lehen gailurra, Ori mendia. Neguan, iraupen-eskia egin eta erraketak erabiltzen ahal dira Abodiko estazioan.
14.- Larra-Belaguako behatokia: Belaguako mendatean dago, hain zuzen ere, garai bateko Yeguacerosko aterpe-kuartelaren azpian. Europako paraje karstiko ikusgarrienetako bat da -bertan sortzen da mendi-pinua- eta ibarra nahiz Pirinioetako mendiak ikusten ahal dira handik.
15.- Burgiko arroila: natur ibilbide xume eta liluragarria, ibaiaren ondotik doana. Bertan garai bateko lanbideei lotutako azpiegiturak ikusten ahal dira: karobia, elur-zuloa... Natur erreserba izendatuta dagoen arroilako behatokiraino doa.
16.- Arbaiungo arroilako behatokia: terraza ezin hobea paisaiaren edertasunari erreparatzeko; Zaraitzu ibaiak zulatutako arroila sakona da, natur erreserba izendatua. Hegaztientzako babes bereziko eremua ere bada, Nafarroako sai arreen kolonia handiena zaintzeari begira.
17.- Irunberriko arroila: erabat prestatutako bidea, Irati ibaiaren ondotik doana; uneoro gelditzeko gonbita egiten du, bai ibaiaren korrontea ikusi eta aditzeko, bai arroilako haitzetan bizi diren hegaztiak eta saiak ikusteko. Irunberriko arroila natur erreserba da.
IRUÑERRIAN (4)
18.- Zaldi Zuriko behatokia: Redingo bastioiaren gainean dago, eta Iruñeko txoko ederrenetako bat da. Hiria inguratzen duen harresiko gune garrantzitsuenetako bat da, eta interes kulturaleko ondare izendatuta dago; balkoi zabal-zabala da, eta bertatik 180º-ko erradioan ikusten da horizontea.
19.- Arga ibaiaren pasealekua: 11 km-ko bide ezaguna, Iruña zeharkatzen duen ibiaren ondotik doana. Naturgune bat hiriaren bihotzean, piraguaz, bizikletaz edo patxadazko paseoa eginez ezagutzen ahal dena; Erdi Aroko zubiak, errotak, haurrentzako parkeak eta baratzeak daude han-hemenka.


20.- Etxauriko behatokia: Etxauriko mendatean dago, hegaztientzako babes bereziko eremu izendatutako paraje batean, 840 metroko altueran. Bertatik ikuspegi ederra dago Iruñerriaren, Sarbil mendiko haitzen eta Erreniega mendiaren gainean. Eguna garbi izanez gero, Pirinioetako mendien silueta ere ikusten ahal da.
21.- Erreniega mendiko behatokia: ikuspegi panoramiko ederra duen behatoki naturala, Nafarroako iparraldera eta hegoaldera begira. Iruñetik heldu diren erromesek ezinbestez igaro behar dute handik, eta bertan informazio-mahai bat eta eskultura paregabe eta iradokitzaile bat dago: erromesaren monumentua.
NAFARROAKO ERDIALDEAN (8)
22.- Pilatosen balkoia: Urbasa-Andia natur parkearen gaineko behatoki ikusgarria, 300 metroko bertikala duena; bertatik Ameskoako ibarra nola zabaltzen den ikusten ahal da, hain zuzen ere, Urederra ibaiaren iturburuko ur turkesetatik oso hurbil.
23.- Urederraren iturburua: natur erreserba batean dago, Urbasa-Andia natur parkearen barnean; ibaiko uraren kolorea ezin gardenago adierazten duen izeneko ibaiaren ondotik doan bide erraza da, iturbururaino igotzen dena.
24.- Ubaguaren iturburua: Errezutik abiatzen den ibilbide atsegina, ibaiko ur gardenak eta arroilako izaera basatia ikusteko parada ematen duena.
25.- Allozko urtegia: Ubagua ibaian egina, eta Salado ibaiak elikatuta, ur gezako itsaso bat da, inguruan ametzak, larreak, sasiak eta pinuak dituena. Bertan dago Nafarroako bela-eskola, kirol nautikoak eta arrantza egiteko edo, besterik gabe, erlaxatzeko leku bikaina baita.
26.- Las Cañas urtegia: hezegune hori Donejakue bidearen ondoan dago, eta Nafarroako garrantzitsuenetako bat da bertako aberastasun ornitologikoagatik eta lekuaren berezitasunagatik. Leku bikaina da ur-hegazti habiagileak eta negutarrak ikusteko. Behatokia eta interpretazio-zentro bat dago bertan.
27.- Galipentzuko behatokia: Erdi Aroko herrixka, muino batean kokatua, defentsa-izaerakoa baita; 360º-ko ikuspegia eskaintzen du, eta bertatik Aragoi ibaia, Pirinioak, Mendi Behera, Zangoza eta Uxueko aldea ikusten da.
28.- Uxueko behatokia: Nafarroako ardoaren bidean dago, Uxueko talaia ikusgarritik 1,5 kilometrora; bertatik Nafarroako Erdialdeko herri batzuk eta eremu horretako landaredi mediterraneo tipikoa ikusten dira.
29.- Pitillasko aintzira: Pitillasetik 3 kilometrora dago jatorri endorreikoa duen hezegune hori; nazioarteko garrantzia duten hezeguneen zerrendan dago bertan habia egiten duten ur-hegazti ugariengatik. Behatokia eta interpretazio-zentro bat dago bertan.
ERRIBERRAN (6)
30.- Peñalengo trokako behatokia: Funesen dago edertasun paregabeko bazter batean; bertatik Errege Bardeako basamortua eta Martzilla ikusten ahal dira, baita Pirinioetako gailurrak ere. Trokaren oinetan bat egiten dute Arga eta Aragoi ibaiek, eta hiru kilometro beherago, Milagron, Ebro ibaiarekin elkartzen dira.
31.- Virgen del Yugoko behatokiak: Arguedastik hurbil daude, Nuestra Señora del Yugo ermitaren oinetan. XVII. mendeko eraikina dugu hori, mendixka baten goiko aldean dagoena; bertatik Errege Bardeako natur parkearen gaineko ikuspegi bikaina dago. 32.- Sendavivako behatokia: Sendaviva aisia-parkearen barnean dago; Nafarroako Erriberaren aireko ikuspegia eskaintzen duten sei ibilbide egiten ahal dira behatoki horretatik. Gainera, parkean beste behatoki txiki batzuk daude, Errege Bardearen gaineko ikuspegi ederrak eskaintzen dituztenak.
33.- Aguilaresko behatokia: bisitariari harrera egiteko zentrotik minutu gutxira, Agilares izeneko gainean dago balkoi ikusgarri hori, Bardea Zuriaren gaineko ikuspegi zabalena eskaintzen duena.
34.- Santa Barbara muinoa: ikuspegi ederra eskaintzen duen goragunea; bertatik Tutera hiria, Mejana, Bardeak eta Ebro ibaia ikusten ahal dira. Gizakiak bertan bizi izan dira Burdinaren II. Arotik, eta Jesusen Bihotz Sakratuaren omenez egina den estatua bat dago gainaldean.
35.- Fiteroko behatokia: bainuetxetik hurbil dago, eta ikuspegi bikaina eskaintzen du Alhama ibarraren gainean, pinudiz eta mahastiz han-hemenka ageri direla. Bertara heltzeko, pinu, banku eta zubien artean doan bide atsegina dago, edozeinek egiteko modukoa.

[+ ikusi fitxa osoa]

Ordutegi, data eta prezio orientagarriak. Entitate arduradunarekin baieztatzea aholkatzen da