Nafarroa beraz da

Nafarroak 10.000 kilometro koadro baino gehixeago ditu, eta, eremu horretan, hiru eskualde biogeografikok egiten dute bat: alpetarra, atlantikoa eta mediterraneoa. Halako kasu bakarra da Europan, eta, horren ondorioz sortutako biodibertsitatean 9 ekosistema daude, Pirinioetako gailur elurtuetatik Errege Bardeako basamortuko paisaia harrigarriraino eramanen gaituena.

Aberastasun natural horri mesede egin diote biztanleria-dentsitate txikiak eta naturarekiko begirunean oinarritutako hazkunde ekonomiko eta sozialak. Nafarrek ingurumenarekiko duten sentsibilitatea eta kudeaketa-politika aurreratu bat –energia berriztagarrien erabilera nabarmentzen da horretan– ere lagungarriak izan dira Nafarroa erreferente bat izan dadin natura-ingurunea zaintzeari dagokionez..

Selva de Irati en primavera

ERAKUSTOKI NATURAL ZABALA

Nafarroan katalogatutako flora-espezie kopurua %33 da estatukoaren aldean, eta hori Espainiako azaleraren %2 baizik hartzen ez duen eremu batean. Nafarroako naturaren osasun bikainaren parte handi bat ongi zaindutako basoetatik datoz, bai eta garrantzi handiko baliabide hidrikoetatik ere (7.450 kilometro ibaietan); horregatik, ekoturistek gehien eskatzen duten helmugetako bat da Nafarroa.

Faunari dagokionez, honako hauek nabarmenduko ditugu: hartz arrea, bisoi europarra, basoilarra, okil gibelnabarra, igaraba, ugatza, arranoa, sai zuria, sai arrea eta txori zezena. Bereziki zaintzen dira desagertzeko arriskuan dauden 16 espezie.




Foz de Lumbier

EHUN EREMU BAINO GEHIAGO BABESTUTA

Natura-eremu babestuen sare zabala dago Nafarroan, lurraldearen %50 kasik hartzen duena: 3 erreserba integral, 38 natura-erreserba(Irunberrieta Arbaiungoarroilak, Larraeta Pitillasko aintzira), 28 natur lekune, 2 aisiarako natur eremu, 13 hegaztien babesgune berezi, 14 basafauna babesteko eremu eta 3 natura parke (Bertizkojaurerria, Urbasa-Andia etaErrege Bardea; azken hori gainera, munduko biosfera-erreserba ere izendatuta dago 2000. urtetik); eta nazioarteko garrantzia duten bi hezegune ere gehitu behar dira: eta Las Cañas


3 NATURA PARKEAK

Nafarroak hiru natura parke ditu, 60.000 hektareatik gorakoak guztira: Bertizko jaurerria, Urbasa eta Andia mendiak eta Errege Bardea



Señorío de Bertiz

Bertizko Jaurerriaren parke naturala : Nafarroako paraje bisitatuenetako bat. Mendebaldeko Pirinioetan dago, Bidasoa ibaiaren ertzean, eta 2.040 hektarea ditu, landaredi oparoz betea; zenbait animalia aurki ditzakegu han, adibidez oreinak eta katagorriak, eta zozoen kantua edo okilaren zaratak ere entzun ditzakegu. Parkearen sarreran 126 espezie biltzen dituen lorategi botaniko bat dago, besteak beste oso exotikoak diren batzuk, hala nola Txinako ginkgoak, Kaliforniako sekuoiak, Balkanetako gaztainondoak, nenufarrak, kameliak, azaleak edo banbuak; natura interpretatzeko zentro bat ere badago, baita jauregi eder bat ere. Barrutiaren egungo oparotasuna Bertizko azken jaunari zor diogu, Pedro Zigari, lursaila Nafarroako Gobernuari eman baitzion dohaintzan.


Raso de Urbasa

Urbasa eta Andia parke naturala : Nafarroa atlantikoaren eta mediterraneoaren artean, belardiak eta pagadi sarriak elkarrekin bizi dira goi-ordoki horren paisaia zoragarrian; hegoaldeko ertza brastakoan erortzen da Ameskoako ibarraren gainean, Urederrako iturburuaren gaineko behatoki naturala sortuz; ibai horrek ur turkesak ditu, eta bidexka eder batean barna ibiliz ikus ditzakegu. Mendi-ibilbide horiek, hain zuzen, ohiko jarduera izaten dira hango paisaiak ikusi eta ehiztari, artzain, egurketari eta ikazkinen bizimoduaren berri jakiteko. Trikuharriz eta paraje ederrez beteriko lekua da, eta aise ikusten dira han ardiak eta behorrak bazkan ari direla.


Bardenas Reales

Errege Bardearen parke naturala : erdi-basamortuko paisaia gordetzen du, non urak, kareharriak eta buztinak forma bitxiak landu dituen. Bertako idortasun asaldagarria, kasik ilargi-itxurakoa, margolari, idazle eta zinemagileen inspirazio-iturri izan da. Bestalde, hango altxor naturalen garrantzia ikusita, biosfera-erreserba izendatu zuen UNESCOk. Errege Bardean behatokiak daude, adibidez Aguilares gaina edo Pilatosen balkoia, azken hori hegazti harraparien behatoki aparta dena. Era berean, formazio berezi-bereziak aurkituko dituzu bertan, parkearen ikono den Castildetierra, adibidez, edo Piskerra mendia, zeina buruz, amildegiz, eta batzuetan forma beldurgarriz osatutako parajea baita…